Π هنجار و ناهنجار یعنی چه؟

واژه (هنجار)، شکل تغییر یافته‌ای از (همجار) است.
(هم جار) از ترکیب (هم + جار) ساخته شده است.
(هم)، به همان معناست که امروز رایج است.
(جار) در زبان بشر بمعنای (یک واحد مثبت است که بسیار تکرار شده باشد).
(جارة) به معنای همسایه (در عربی)، یعنی خانواده‌هایی که در جوار هم زندگی کنند؛
(اجاره) در بنیاد، بمعنای همسایه نشینی با صاحبخانه است، البته با پرداخت اجاره بهاء (عربی)؛
(جاری) تعداد بسیاری از موجودات زندهٌ مشابه، یا یک مادّه (مایع یا جامد) که بسوئی روان باشند (عربی)؛
(جار) بمعنای چلچراغ یا لوستر (در هندی)، یعنی چراغهای همسان که بر یک پایه باشند؛
(جار) بمعنای جار زدن و همه را خبر کردن یا همه را گرد آوردن (در ترکی)؛
(جاری) بمعنای همجرات؛ یعنی چند زن که زن چند برادر باشند (در فارسی).
(انجور) در فارسی امروز (انگور)، بمعنای دانه‌های مشابه و مجاور یکدیگر... و بسیاری دیگر...

در هر صورت، (هنجار) بمعنای (با هم جور بودن) و هم عقیده بودن یا با هم تفاهم داشتن و در نهایت، استعاره از (یک زندگی توأم با تفاهم و سازگاری و بی آزاری و مسالمت آمیز) در جوار یکدیگر است. و (ناهنجار) نقض آن هنجارها است.

Π توضیح اینکه: امروزه، (هنجار) بیشتر در معنای (مراعات اصول و قواعد اجتماعی) بکار می‌رود.
و (ناهنجار) معنای (طبق اصول و قواعد اجتماعی رفتار نکردن و مطیع باورهای جامعه نبودن) را می‌دهد.
در طب، (ناهنجاری) به (طبیعی نبودن یک عضو بدن) اطلاق می‌گردد؛ و در روان شناسی، انواع بیماری‌های روانی، از افسردگی گرفته تا شیزوفرنی و اسکیزوفرنی، همه را اصطلاحاً (ناهنجاری) می‌خوانند.

Π توضیح دیگر اینکه: واژهٌ (هنجار) در ذهن افراد جامعه، یک پدیدهٌ ایده‌آل را تداعی می‌کند و (ناهنجار)، یک پدیدهٌ نامطلوب و ناپسند را. اما [به استثنای علوم پزشکی]، در علوم اجتماعی (هنجار) نمی‌تواند لزوماً یک حالت مطلوب باشد و همچنین (ناهنجار) هم نمی‌تواند لزوماً یک حالت نامطلوب باشد؛ بطور مثال، یک نفر مُصلح در میان یک جامعه مُفسد، طبعاً یک فرد ناهنجار است؛ پس ناهنجاری، لزوماً بد نیست.
و مثال ساده تر اینکه: مثلاً دو یا چند نفر معتاد، طبعاً با یکدیگر جور هستند یعنی با یکدیگر ناهنجاری و ناسازگاری ندارند؛ اما معتادان و غیر معتادان با یکدیگر (ناهنجار) و ناسازگارند؛ پس هنجاری که در میان مفسدان هست، مثبت نیست و ناهنجاری بین مفسدان و مصلحان نیز منفی نیست.
پس واژه‌های (هنجار و ناهنجار) [در مبانی اجتماعی] معانی مطلقی ندارند زیرا بین نیکی و بدی شناورند.

Π باز مکرراً تأکید می‌کنیم که در طب، تا وقتی که منظور از (هنجار و ناهنجار)، مطابقت یا عدم مطابقت بخشی از روح یا جسم با اصول و مبانی طبیعت باشد، این واژگان، معانی مطلق دارند و شناور نیستند.

عامر هاشمی ـ 28 تیرماه 1390

اگر تازه وارد هستید، به منبع این موضوع مراجعه کنید، وگرنه این پنجره را ببندید!